Pad: Landschapstypen

Verschillende landschapstypen, verschillende natuurtypen.

De natuur in Nederland is divers. Duinen, heidevelden, moerassen, bossen en ga zo maar door, ze zijn er in soorten en maten. Maar ze komen niet allemaal overal tegelijk voor. En de bossen in bijvoorbeeld Limburg zijn heel anders dan die in de duinen. Dat komt voor een groot deel doordat de groei- en leefomstandigheden voor planten en dieren van plek tot plek verschillen, zowel op lokale als op regionale schaal. Op regionale schaal hebben we in eerste instantie een 7-tal landschapstypen in ons land onderscheiden, ieder met een eigen combinatie van bodem-, water- en klimaateigenschappen. Die landschapstypen zijn (‘van hoog naar laag’ ofwel ongeveer van zuidoost naar noordwest):

Om het systeem compleet te maken zijn nog drie extra typen nodig die min of meer ‘buitenbeentjes’ vormen in vergelijking met de bovenstaande landschapstypen van ‘het platteland’. Het zijn Grote zoete wateren, Grote zoute wateren en Stadslandschap. Een beschrijving van deze drie buitenbeentjes zal later worden toegevoegd.
Binnen elk landschapstype zijn de omstandigheden uiteraard ook niet homogeen. Bijvoorbeeld lokale verschillen in de bodem of in het grondgebruik kunnen er toe leiden dat op de ene plaats droge heide voorkomt in het droog zandlandschap, en een eind verderop een zandverstuiving. Zulke begroeiïngstypen of levensgemeenschappen noemen we natuurtypen. Op die manier heeft elk landschapstype een eigen set van natuurtypen. In het droog zandlandschap bijvoorbeeld komen naast droge heide en zandverstuiving ook nog grasland, jeneverbesstruweel en zuur droog bos.voor.

Omgekeerd zijn natuurtypen vaak gebonden aan één landschapstype. Dat is echter niet altijd het geval. Blauwgraslanden d.w.z. graslanden van het natuurtype ‘Nat schraalgrasland’ bijvoorbeeld komen zowel voor in het beekdallandschap als in het laagveen- en zeekleilandschap. Ondanks dat de randvoorwaarden en het beheer in beide gevallen nogal verschillen, is ervoor gekozen om zulke natuurtypen niet per landschapstype op te splitsen. Op de landschapsafhankelijke verschillen wordt dan uiteraard wel in de beschrijvingen van het natuurtype ingegaan

De landschapstypen èn de natuurtypen worden op deze site beschreven aan de hand van een aantal vaste rubrieken. Zo wordt iets verteld over de betekenis voor mens en dier, over de belangrijkste kenmerken alsook over kansen en bedreigingen per type. In de beschrijving op het landschapsniveau worden dus in principe dezelfde rubrieken gehanteerd als voor het natuurtypeniveau. Op die manier wordt duidelijk gemaakt dat voor de beide niveaus vaak verschillende randvoorwaarden en beheermaatregelen nodig zijn. Herstelbeheer en inrichting is via de benadering van de landschapstypen-menutoetsen op een hoog schaalniveau beschreven; via de natuurtypen-toetsen zijn meer gedetailleerde beschrijvingen daarvan te vinden die geschikt zijn voor lokaal en regionaal niveau. Voor duurzaam natuurherstel is een aanpak op alle niveaus nodig waarbij de overheid, beleidsbepalende organisaties, natuurbeheerders als partners samenwerken in het creëren van een waardevolle, rijk geschakeerde en gezonde leefomgeving.

De basis voor de indeling die hier wordt gebruikt voor de verschillende landschappen en natuurtypen vormden de typologieën zoals die tot nu toe in gebruik waren in het natuurbeleid en bij de grote beherende organisaties Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer. Waar nodig zijn de nadere afgrenzingen en de plaatsing in de hoofdstructuur zo praktijkgericht mogelijk en in relatie tot het huidige Europese beleid aangepast. Bij ieder natuurtype van deze website is de relatie aangegeven met het landelijke beleidssysteem. Behalve een vermelding van het relevante natuurdoeltype (soms zijn het er twee) uit het Handboek natuurdoeltypen (uitgave 2001) zijn ook steeds vermeldingen opgenomen van het betreffende habitatype volgens de Europese Habitatrichtlijn (en Natura 2000). Binnenkort zal het bestaande systeem van natuur(doel)typen worden vervangen door een nieuw systeem van natuur- en beheertypen (index NL).

Met bijdragen van:

Henk Beije en Moniek Nooren, nov. 2006

Literatuur:
Handboek natuurdoeltypen, 2001
Staatsbosbeheer, 2006. Landschap leeft! Visie op ontwikkeling en beheer van het landschap bij Staatsbosbeheer.

 

Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein Zoeken in de
infobladen

(U gaat naar de
website van
Groen Kennisnet)
Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein
Homepage
Home | Colofon | Print pagina
Zoek binnen deze website