Pad: Ecohydrologie / Van analyse naar maatregelen / Knelpunten en maatregelen / Mogelijke maatregelen

Mogelijke maatregelen

Maatregelen tegen verdroging
Maatregelen tegen vervuiling
Literatuur


Maatregelen tegen verdroging

Terreinbeheerders hebben van meet af aan geprobeerd verdroging te bestrijden. In het begin dacht men dat verdroging alleen een kwantiteitsprobleem was: men trachtte het euvel te verhelpen met simpele waterhuishoudkundige maatregelen, bijvoorbeeld het dichten van greppels om water in het gebied te houden, of de aanvoer van oppervlaktewater. Deze maatregelen hadden meestal niet het beoogde effect omdat planten ook eisen stellen aan de kwaliteit van het water. Populair gezegd: planten hebben niet alleen dorst, ze hebben ook lekkere dorst. Om die lekkere dorst te lessen zijn doorgaans maatregelen buiten het reservaat nodig: verhogen van oppervlaktewaterpeilen in aangrenzend landbouwgebied, verminderen van grondwaterwinning, herstel van kwelstromen. Verdroging is dus niet alleen een probleem van de terreinbeheerder.

Verdroging dient allereerst voorkomen te worden. Dat kan vooral door bij ruimtelijke planning rekening te houden met de waterhuishoudkundige gesteldheid. Dus bijvoorbeeld niet bouwen in de laagste en natste delen van het landschap, zoals in de wijk Rietkampen te Ede is gedaan. Woningen hebben droge kruipruimten nodig, en behoeven dus een diepe ontwatering. En grondwaterwinning bij voorkeur in het rivierengebied, in plaats van in stuwwallen.

Gebieden die al verdroogd zijn kunnen allereerst geholpen worden door de oorzaken van de verdroging teniet te doen. Ten denken valt aan de volgende externe maatregelen:

Vaak zal het niet mogelijk zijn dergelijke externe maatregelen te nemen, omdat de terreinbeheerder geen zeggenschap heeft over andermans watergebruik en omdat er te grote sociaal-economische belangen in het geding zijn. Men kan dan interne maatregelen nemen (in of vlakbij het verdroogde gebied):

Wegens de eisen die plantensoorten stellen aan de chemische samenstelling van het water zullen de genoemde maatregelen vaak niet toepasbaar zijn. Vooral natuurgebieden die afhankelijk zijn van de aanvoer van basenrijk kwelwater zijn moeilijk met interne maatregelen te ‘genezen'. Vernatting leidt dan tot het wegdrukken van de basenrijke kwel, waaraan het natuurgebied nu net zijn waarde ontleent. Is het reservaat te klein en worden bufferzones te krap gedimensioneerd, dan kan weliswaar een hogere grondwaterstand in het reservaat worden bereikt, maar stroomt het gewilde kwelwater naar de dieper ontwaterde omgeving. Bufferzones rond kwelafhankelijke natuurgebieden dienen daarom vaak een behoorlijke omvang te hebben.


Natuurbouw in de bovenloop van het beekdal van het Russcherbeekje nabij Brunssum. Hermeandering is een bekende maatregel tegen verdroging. Het opnieuw laten meanderen van een eerder gekanaliseerde beek zorgt ervoor dat een gebied het regenwater langer vasthoudt en geeft hogere waterstanden. Foto: Rolf Roos


Maatregelen tegen vervuiling

Ook maatregelen tegen vervuiling van het grondwater dienen om te beginnen gericht te zijn op het bestrijden van de oorzaak: bemesting in de infiltratiegebieden van grondwatersystemen die natuurgebieden voeden. Het is soms schrijnend te zien dat vlak naast een laaggelegen grondwaterafhankelijk reservaat, vrolijk drijfmest wordt uitgereden. Dat is vragen om problemen.

Soms zijn interne maatregelen tegen vervuiling mogelijk. In peilafhankelijke gebieden, zoals laagveenmoerassen, kan men de noodzakelijke inlaat van oppervlaktewater verminderen door grotere peilschommelingen toe te staan: 's winters schoon regenwater sparen waardoor's zomers minder inlaat nodig is. Er kleven echter ook nadelen aan deze maatregel (zie voor een uitgebreide behandeling van dit punt Systeemvreemd water). Andere oplossingen zijn het plaatsen van een installatie om het inlaatwater te defosfateren, het aanleggen van een zuiveringsmoeras, het omleiden van vervuild water.

Maatregelen tegen de effecten van vervuild grondwater zijn moeilijk uitvoerbaar en verdienen niet de voorkeur.


Literatuur:

 

Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein Zoeken in de
infobladen

(U gaat naar de
website van
Groen Kennisnet)
Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein
Homepage
Home | Colofon | Print pagina
Zoek binnen deze website