Pad: Ecohydrologie / Standplaatsfactoren en vegetatie / Indicatie / De indeling van Londo

De indeling van Londo

In de indeling in freatofyten van Londo zijn soorten niet geordend naar vochttoestand maar naar de mate waarin ze gebonden zijn aan de grondwaterspiegel. Een freatofyt is een soort die binnen een bepaald gebied in zijn voorkomen uitsluitend of voornamelijk beperkt is tot de invloeds­sfeer van het grondwater. Een afreatofyt is een soort die niet gebonden is aan de invloedssfeer van het grondwater (dit wil overigens niet zeggen dat deze soorten de grondwaterinvloed mijden).
De indeling van Londo berust op een combinatie van velderva­ring van de auteur in Neder­land en literatuuronderzoek. Tabel 3-5 geeft een overzicht van de categorieën die Londo onder­scheidt. Het totale aantal Nederlandse taxa (volgens de Nederlandse flora van Van der Meijden) bedraagt 1436. Hiervan zijn er 494 freatofyt (ofwel 35%). Samen met de hyrofyten (74 taxa) is daarmee in totaal 40% van de Nederlandse flora (568 taxa) afhankelijk van de invloed van open water of grondwater - een statistisch argument voor het belang van een goede (natuurlijke) hydrologie voor natuurbeheer in Nederland. Hij heeft ook nadere informatie over soorten toegevoegd, nl. of een soort kenmerkend is voor de "meer constante en/of relatief voedselar­me en/of uitwendig kwetsbare milieus" of dat het een "relatief zeldzame soort van meer dynamische en/of voedselrijkere milieus" is.
De auteur onderscheidt negen categorieën, van ‘obligate freatofyten', die strikt gebonden zijn aan ondiep grondwater, tot ‘afreatofyten' (niet gebonden aan grondwater). De freatofytenlijst kan worden gebruikt om de mogelijke effecten van grondwaterstanddaling in kaart te brengen. Ter illustratie toont f3-13 het verloop van het aantal freatofyten langs een duinmeer in de periode 1956-1975. Veranderingen in het aantal freatofyten corresponderen volgens Londo o.a. met wijzigingen in de diepte van de grondwaterstand t.o.v. het maaiveld.





f3-13 Veranderingen in het aantal freatofyten langs het Grote Vogelmeer in de Kennemerduinen. Na het graven van het meer in de jaren 1951-1954 namen de freatofyten toe. Na 1968 daalde grondwaterstand sterk waardoor het aantal freatofyten weer terugliep. De sterkste afname werd veroorzaakt door vergravingen. Uit: Londo 1988.

Opmerkelijk is dat de freatofytenlijst ook categorieën bevat met een bodemkundige inslag (‘duinfreatofyten', ‘kalkafreatofyten'), en dat Londo de lezers aanraadt zijn categorieën voor ieder gebied opnieuw te ijken. Deze voorzichtigheid is terecht omdat de mate waarin een soort aan grondwater is gebonden mede afhankelijk is van de bodemtextuur. De vochtvoorziening van planten wordt immers ook bepaald door de bodemtextuur (zie Algemene bodemkenmerken). Die bepaalt de hoeveelheid beschikbaar bodemvocht (‘hangwater') en het vermogen van de bodem om water capillair na te leveren.
Leerzaam is de categorie kalk-afreatofyten. De term duidt niet alleen de relatie met de grondwaterstand aan, maar ook die met de kwaliteit van het grondwater. Het gaat hier om planten als Parnassia, Gewone es en Zeegroene zegge, die gebonden zijn aan basenrijke omstandigheden. Of die basenrijkdom nu wordt veroorzaakt door het substraat - zoals op kalkbodems met een zeer diepe grondwaterspiegel - of door de aanvoer van basenrijk kwelwater maakt voor deze soorten niet zo veel uit.
De freatofytenlijst van Londo is beperkt toepasbaar omdat hij is gebaseerd op een vrij indirecte, conditionerende factor, namelijk de grondwaterstand. Welke planten al dan niet gebonden zijn aan grondwater is afhankelijk van de bodemtextuur, het gehalte aan organische stof, het kalkgehalte van bodem en grondwater en het neerslagoverschot. De lijst van Ellenberg en de indeling van het ecotopensysteem hebben een bredere toepassing omdat ze stoelen op vrij directe (operationele) factoren.

Tabel 3-5 Categorieën hydrofyten, freatofyten en afreatofyten naar Londo (1988).

Literatuur:

 

Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein Zoeken in de
infobladen

(U gaat naar de
website van
Groen Kennisnet)
Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein
Homepage
Home | Colofon | Print pagina
Zoek binnen deze website