Pad: Ecohydrologie / Standplaats, vegetatie en landschap / Waterhuishouding en vegetatie

WATERHUISHOUDING EN VEGETATIE

Een landschap bevat vele verschillende standplaatsen, en dus vele verschillende vegetaties. Die variatie hangt samen met verschillen in waterhuishoudkundige gesteldheid. Een eerste ruwe indeling die zulke verschillen verklaart is die tussen infiltratiegebieden en kwelgebieden.

In infiltratiegebieden vindt een constante afvoer van opgeloste stoffen, zoals voedingsstoffen, plaats naar het grondwater. Infiltratiegebieden zijn daardoor vaak arm aan voedingsstoffen en mineralen, met als gevolg een vegetatie van voedselarme en zure omstandigheden. De meeste infiltratiegebieden kennen een diepe grondwaterstand. Daardoor voert een droogteminnende vegetatie van merendeels xerofyten vaak de boventoon, bijvoorbeeld een door Struikheide en Bochtige smele gedomineerde droge-heidevegetatie. Infiltratiegebieden kunnen echter ook een hoge grondwaterstand hebben, zoals in veldpodzolgronden (met vochtige heide), of hoogvenen (met Gewone dophei en veenmossen).

Kwelgebieden kennen een voortdurende aanvoer van opgeloste stoffen, en een hoge en weinig fluctuerende grondwaterstand. De vegetatie is er kenmerkend voor zwakzure tot basische omstandigheden. De voedselrijkdom kan variëren van voedselarm tot zeer voedselrijk. De voedselrijkdom kan hoog zijn door:

Kenmerkend voor voedselarme omstandigheden zijn bijvoorbeeld blauwgraslanden. Dotterbloemhooilanden zijn een bekend voorbeeld van een vegetatie van matig voedselrijke bodems. Rietlanden en ruigten komen vaak voor op zeer voedselrijke bodems die langdurig onder water staan, bijvoorbeeld in het benedenstroomse deel van het beekdal.


 

 

 

 

 

 


Dotterbloemhooiland binnenduinrand Heemskerk op licht kleiige bodem.
(Foto: Rolf Roos)

Op bovenstaande typering van kwelgebieden en infiltratiegebieden zijn tal van variaties mogelijk, afhankelijk van bijvoorbeeld de kwaliteit van het kwelwater, de invloed van het moedermateriaal, de aanvoer van oppervlaktewater en de aanwezigheid van brak water. Wanneer bijvoorbeeld in infiltratiegebieden het moedermateriaal nog niet zo ver is uitgeloogd kunnen er zwakzure omstandigheden voorkomen. In Zuid-Limburg komen op lössbodems en kalkbodems zelfs kalkrijke infiltratiegebieden voor. Doordat deze bodems veel vocht kunnen naleveren, is de vegetatie er kenmerkend voor vochtige omstandigheden, ondanks de meestal zeer diepe grondwaterstand. De Gewone es is een soort die je in Zuid-Limburg vaak boven op de heuvels kunt vinden, terwijl deze soort elders in het land is gebonden aan de nabijheid van de grondwaterspiegel. Er zijn talloze studies verricht naar de nauwe samenhang tussen waterhuishouding en vegetatie in een landschap.
Hieronder een voorbeeld.



f2-6 Waterhuishouding en vegetatie in een laagveengebied. De figuur toont waterstroming en daarmee samenhangende chemische en vegetatiekundige gradiënten in het laagveengebied De Weerribben (N) en een nabijgelegen polder (A). Grondwater komt omhoog in de polder (A). Het polderwater wordt via een gemaal (G) uitgeslagen op het natuurgebied, waarna het via een stelsel van petgaten (bij de turfwinning ontstane sloten) zijn weg vindt in het natuurgebied.
Tussen repen onverveend land (legakkers) zijn de petgaten dichtgegroeid met een drijvende vegetatiemat (kragge). Binnen zo'n kragge bestaat een vegetatiegradiënt die volledig samenhangt met verschillen in de chemische samenstelling van het water. Aan het linkeruiteinde van de kragge bevindt zich een zone (r) van hoogproductieve soorten als Riet en Kleine lisdodde, die profiteren van het basenrijke en voedselrijke oppervlaktewater. Aan het rechteruiteinde bevindt zich een zone (o) die voor zijn watervoorziening vrijwel geheel aangewezen is op neerslag en dus gekenmerkt wordt door een hoogveenachtige vegetatie van onder andere Veenmossen. Tussen beide zones ligt een zeer soortenrijke zone (p) met kenmerken van beide uitersten en specifieke soorten als een aantal fijne Zeggen, Slaapmossen en Kleine valeriaan. 1 = veenmodder, 2 = restveen, 3 = zandondergrond.


Literatuur:

 

 

Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein Zoeken in de
infobladen

(U gaat naar de
website van
Groen Kennisnet)
Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein
Homepage
Home | Colofon | Print pagina
Zoek binnen deze website