Pad: Natuurtypen / Vogelgraslanden (N13) / Vochtig weidevogelgrasland (N13.01) / Weidevogelgrasland / Herstelbeheer en inrichting

Weidevogelgrasland

Inhoud van deze pagina:

HERSTELBEHEER EN INRICHTING
Herstelbeheer: meerdere zaken aanpakken
Herstel van openheid
Waterhuishouding
Voldoende bemesting en tegengaan van verzuring
Inrichting van een mozaïek
Predatie
Samenwerken in weidevogelkerngebieden

Herstelbeheer: meerdere zaken aanpakken
In veel gebieden komt het weidevogelbeheer niet goed uit de verf en nemen de aantallen vogels af, ook in natuurgebieden. Vaak zijn er goede mogelijkheden voor herstelbeheer. Voor een systematische aanpak daarvan worden omgeving, bodem, waterhuishouding en beheer gespiegeld aan de eisen van de weidevogels. De belangrijkste bouwstenen voor de aanpak van herstelbeheer zijn hier weergegeven.
 
Herstel van openheid
Weidevogellandschappen zijn overwegend (zeer) open van karakter. Voor een optimaal resultaat van weidevogelbeheer is herstel van openheid, uiteraard met respect voor karakteristieke landschapskenmerken (bijv. knotwilgen), een belangrijke voorwaarde. Dit kan door verwijderen van opslag, beplanting langs wegen e.d. Ook verruiging van percelen en rietgroei in sloten verdienen aandacht bij herstelbeheer.
 
Waterhuishouding
Een grondige analyse van de waterhuishouding is een belangrijke stap in het herstelbeheer. Zijn de grondwaterstanden in het voorjaar en de zomer voldoende hoog? Is er sprake van verdroging? Zijn er wel plas-drasse terreindelen in de buurt, belangrijk als slaap- en pleisterplaats voor eenden en steltlopers? Is de detailontwatering van de percelen (greppels e.d.) goed geregeld? Allemaal vragen waarop een weidevogelgebied getoetst moet worden. 
 
Voldoende bemesting en tegengaan van verzuring
Voor een goede voedselvoorziening voor weidevogels dient in elk geval een deel van de percelen matig te worden bemest, bij voorkeur met stalmest. Als geen stalmest voorhanden is kan ook drijfmest worden aangewend. Aangezien bemeste percelen een hogere grasproductie kennen lenen die zich goed voor voorbeweiding. Om verzuring te voorkomen is op de meeste bodems geregeld bekalking nodig. Daarnaast is het nodig dat de greppels in natte percelen goed werken, om te voorkomen dat regenwater in de greppels en op het maaiveld blijft staan. Verzuring blijkt al gauw uit de afwezigheid van regenwormen. Via een eenvoudig bodemvruchtbaarheidsonderzoek kan dat bevestigd worden.
 
Inrichting van een mozaïek
De sleutel van een succesvol weidevogelbeheer zit in de juiste mix van beweide percelen en laat gemaaide hooilanden en de situering ervan. Een goede vuistregel voor het aandeel weiland ten opzichte van maailand is een verhouding 1:2. Beweide percelen liggen dicht bij de boerderij of wegen, terwijl laat gemaaide hooilanden zo ver mogelijk van storende objecten liggen. De beweide percelen kunnen vaak wat meer worden bemest, wat hun foerageerkwaliteiten vergroot. In weidevogelreservaten zijn er ook mogelijkheden voor onbemeste hooilanden. Juist in combinatie met hoge waterpeilen is hier sprake van een trage grasgroei, wat deze percelen geschikt maakt voor laat in het seizoen broedende soorten (bijv. Kwartel). Een belangrijk aandachtspunt is dat de percelen ‘ kort’ de winter ingaan. Daarmee wordt bedoeld dat er niet te veel gewas blijft staan; dit werkt verruiging en verzuring in de hand en is niet bevorderlijk voor de vestiging van weidevogels in het volgende voorjaar. Met de warmere en nattere nazomers van tegenwoordig groeit het gras nog lang door, wat kan betekenen dat een keer extra moet worden gemaaid.
 
Predatie
Predatie kan een belangrijke oorzaak zijn van een te lage aanwas van jonge weidevogels. Een veel gehoorde roep is daarom dat in weidevogelgebieden aan predatiebeheer moet worden gedaan. Dit is een eufemistische term voor het bestrijden van roofvogels en -dieren. De meningen hierover in de weidevogelwereld zijn verdeeld. Immers, juist nu de roofvogels de moeilijke tijden van de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw te boven zijn is het niet wenselijk tot vervolging over te gaan. Bovendien blijkt vervolging van roofvogels of kraaiachtigen gemakkelijk uit te kunnen groeien tot een hetze tegen bepaalde soorten (www.werkgroeproofvogels.nl). De frustratie over het mislukken van weidevogelbeheer door predatie is begrijpelijk, zeker wanneer belangrijke soorten in Nederland er keer op keer niet inslagen om voldoende jongen groot te brengen. Vóór alles is het daarom nodig om te zorgen dat ongewenste vestiging van predatoren in weidevogelgebieden wordt beperkt of voorkomen, onder meer door het handhaven van openheid, hoge waterpeilen en het voorkomen van verruiging. Daarnaast vindt in goede weidevogelgebieden jacht plaats op vossen en/of kraaiachtigen, zover dit past binnen de wetgeving.
 
Samenwerken in weidevogelkerngebieden
Sinds 2000 zijn overheid, vogelbeschermers en boeren er van doordrongen geraakt dat we zonder extra inspanningen het rijke weidevogellandschap in Nederland niet kunnen behouden. Er was duidelijk meer en kwalitatief beter weidevogelbeheer nodig, zowel in agrarisch gebied als in natuurreservaten. Om te komen tot een integrale aanpak is in 2006 door overheid en maatschappelijke organisaties het ‘Weidevogelverbond’ opgericht. In dat kader wordt door de overheid in de komende jaren geïnvesteerd in een nieuwe aanpak van het weidevogelbeheer. Samenwerking van de verschillende partijen die zich bezig houden met weidevogelbeheer is hierin essentieel. Het beheer wordt geconcentreerd in weidevogelkerngebieden. In deze gebieden is al langere tijd sprake is van stabiele populaties en bestaat onder de boeren veel animo om deel te nemen aan agrarisch natuurbeheer. Daarbij wordt het mozaïekbeheer op gebiedsniveau uitgewerkt in een gebiedplan. Er wordt gewerkt volgens een gebiedsaanpak, waarbij boeren, terreinbeheerders en vrijwilligers als collectief samenwerken om te komen tot een goed weidevogelbeheer. Dergelijke samenwerkingsverbanden worden weidevogelkringen genoemd. Goede voorbeelden daarvan zijn de activiteiten van de agrarische natuurvereniging in de Ronde Hoep (www.anvdeamstel.nl) en de Skriezekrite Idzega in het merengebied van Friesland (www.anvsudwesthoeke.nl).

 

| Bedreigingen | Regulier beheer | Herstelbeheer | Herstelbeheer en inrichting |

 

Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein Zoeken in de
infobladen

(U gaat naar de
website van
Groen Kennisnet)
Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein
Homepage
Home | Colofon | Print pagina
Zoek binnen deze website