Pad: Natuurtypen / Rijke graslanden en akkers (N12) / Kruiden- en faunarijke akker (N12.05) / Kruidenrijke akker / Bedreigingen

Kruidenrijke akker

Inhoud van deze pagina:

BEDREIGINGEN
De meeste wilde akkerplanten niet meer succesvol
Achteruitgang door onkruidbestrijding
Achteruitgang door andere en zwaardere bemesting
Achteruitgang door veranderde gewaskeuze en teeltmethoden
Uitputting van de zaadvoorraad
Beperkte dispersie, gebrekkige vectoren
Beheer van reservaatsakkers

De meeste wilde akkerplanten niet meer succesvol
De lange lijst met akkerplanten die op de Rode Lijst staan, maakt in een oogopslag duidelijk dat de wilde akkerplanten lang niet allemaal succesvol zijn in het huidige intensieve landbouwsysteem. De akkerbouw is en was vanzelfsprekend altijd in de eerste plaats gericht op de productie van voedselgewassen, en akkeronkruiden worden geacht te concurreren met de akkerbouwgewassen. Daarom zijn akkerplanten altijd te vuur en te zwaard bestreden. De meeste bedreigde (of geheel verdwenen) akkerplanten behoren tot één of meer van de volgende categorieën:

Het zijn vooral de winterannuelle halmvruchtsoorten (dus eenjarige soorten van granen en vlas) die sterk zijn achteruit gegaan. De oorzaken van achteruitgang in het verleden zijn zeer divers. Bovendien zijn er diverse knelpunten te noemen in het herstel van soortenrijke akkerbegroeiingen.

Achteruitgang door onkruidbestrijding
Een belangrijke stap in de achteruitgang van akkerplanten is een verbeterde zaaizaadzuivering. Door grondige schoning van het zaad verdwenen de nabootsers van het graan, die met het graan werden meegeoogst, zoals hierboven geschetst voor Dreps. De mechanische en vooral de chemische bestrijding zijn belangrijke oorzaken van het verarmen van de akkerkruidenflora. Overigens hebben diverse akkerplanten een resistentie opgebouwd tegen onkruidbestrijdingsmiddelen, zoals Zwarte nachtschade en Tuinbingelkruid. Deze kunnen, evenals sommige grassen die ongevoelig zijn voor groeimiddelen, tot probleemonkruiden worden gerekend.

Achteruitgang door andere en zwaardere bemesting
De bemesting met vaste, ruige stalmest (al dan niet gemengd met gras- of heideplaggen) zoals dat vroeger gebeurde, had behalve een bemestend effect ook een gunstig effect op de structuur en het vochtleverend vermogen van de bodem. Door de invoering van kunstmest en het gebruik van drijfmest zijn bepaalde planten die afhankelijk zijn van dergelijke omstandigheden sterk achteruit gegaan. Door overbemesting zijn allerlei soorten van schralere omstandigheden verdwenen, ten koste van stikstofminnende akkerplanten.

Achteruitgang door veranderde gewaskeuze en teeltmethoden
Alle akkerplanten die gebonden zijn aan speciale teelten hebben sterk te lijden gehad van het wegvallen van deze gewassen. De begeleidende soorten van de vlas- en boekweitteelt zijn geheel uit de akkers in Nederland verdwenen. Ook de veranderde teeltmethoden hebben hun tol geëist onder de akkerplanten.

Uitputting van de zaadvoorraad
Het gebruik van herbiciden heeft er in grote delen van het akkerbouwareaal voor gezorgd dat er nauwelijks nog zaad in de bodem aanwezig is van waaruit herstel van de soortenrijke akkerflora mogelijk is. Dit ondanks het feit dat veel soorten kiemrust kennen. Dit betekent voor het herstel van kruidenrijke akkers dat het op zijn minst onzeker is in hoeverre de akkerplanten kunnen herstellen uit de zaadvoorraad in de bodem.

Beperkte dispersie, gebrekkige vectoren
Als herstel uit de zaadvoorraad onmogelijk is, dan zullen akkerplanten de akker moeten bereiken door middel van dispersie. In het oude landbouwbedrijf hadden de meeste soorten hier volop mogelijkheden voor, maar wijzigingen in de uitvoering van het landbouwbedrijf en het wegvallen van bijvoorbeeld stoppelbegrazing of het slepen met ongezuiverd zaaigoed hebben de dispersiemogelijkheden van veel soorten drastisch beperkt. De eerder gedane constatering dat ook in het verleden niet alle akkers een soortenrijke akkervegetatie hadden, heeft waarschijnlijk hiermee te maken. Gebleken is dat zelfs de verspreiding van soorten binnen één akker vaak tegenvalt. Dit is een serieus knelpunt bij het herstel van soortenrijke akkerbegroeiingen.

Beheer van reservaatsakkers
Het beheer van reservaatsakkers, waar de ontwikkeling van kruidenrijke akkers voorop staat, laat vaak te wensen over, waardoor van een herstel van een rijke akkerbegroeiing nauwelijks sprake is. Bovendien zijn veel nieuw aangekochte akkers voorbestemd om opgenomen te worden in grote begrazingseenheden, waardoor kansen onderbenut blijven. Twee specifieke knelpunten die in reservaatsakkers spelen moeten hier genoemd worden:

| Bedreigingen | Regulier beheer | Herstelbeheer en inrichting |

 

Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein Zoeken in de
infobladen

(U gaat naar de
website van
Groen Kennisnet)
Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein
Homepage
Home | Colofon | Print pagina
Zoek binnen deze website