Pad: Natuurtypen / Droge schraalgraslanden (N11) / Droog schraalland (N11.01) / Stroomdalgrasland / Regulier beheer

Stroomdalgrasland

Inhoud van deze pagina:

REGULIER BEHEER
Extensieve beweiding
Extensief beheer volstaat op den duur niet
Cyclisch beheer
Met bijdragen van
Literatuur

Extensieve beweiding
Van oudsher werden de meeste stroomdalgraslanden gehooid met een maaifrequentie van een- à tweemaal per jaar. Tegenwoordig is de nadruk meer komen te liggen op begrazing als maatregel om stroomdalgrasland in stand te houden. Hiertoe worden alom grote grazers ingezet. De steeds wisselende intensiteit waarmee koeien en paarden bepaalde terreingedeelten bezoeken kan leiden tot variatie in bedekking en soortensamenstelling van de kruidlaag en biedt mogelijkheden voor de vestiging van een soortenrijke fauna, vooral ten aanzien van insecten. Echter, wanneer er binnen de begrazingseenheid ook voedselrijkere en/of vochtige bodems aanwezig zijn, bijvoorbeeld voormalige landbouwgronden, worden via de mest vaak grote hoeveelheden voedingstoffen aangevoerd. Grazers gebruiken de droge stroomdalgraslanden dan vaak om te rusten, of als latrine. Dit leidt aantasting door tot vertrapping en vermesting. Een dergelijke aantasting is te vermijden door ervoor te zorgen dat zulk een combinatie van percelen in een begrazingseenheid niet optreedt.

Extensief beheer volstaat op den duur niet
Vaak is het huidige beheer dat in de plaats is gekomen van het traditionele gebruik, niet afdoende voor instandhouding van soortenrijk stroomdalgrasland. Meestal wordt extensieve begrazing toegepast, hooien en afvoeren, of een combinatie van beide. Echter, grote grazers houden bos, struweel en vergrassing onder de huidige omstandigheden niet voldoende binnen de perken. Veel stroomdalsoorten hebben licht en open ruimte nodig. Ook hebben veel stroomdalsoorten een voorkeur voor min of meer voedselarme omstandigheden. De stikstofconcentratie in de lucht is waarschijnlijk te hoog om dergelijke soorten op lange termijn voldoende kansen te bieden, terwijl de meeste van onze stroomdalgraslanden dus al enkele eeuwen lang bestaan. Het is noodzakelijk dat op een of andere manier verse minerale, niet bemeste grond aan de oppervlakte komt waar deze stroomdalsoorten zich kunnen vestigen.

Cyclisch beheer
Cyclisch beheer, cyclische verjonging, is een vorm van beheer die goed inspeelt op het dynamische karakter van het rivierengebied en het natuurbeheer uitkomst kan bieden in riviergebieden waar de natuurlijke rivierdynamiek is beteugeld. Cyclisch beheer omvat ingrijpende maatregelen zoals het afgraven of diep afplaggen van grond en het verwijderen van bos.

Waar cyclisch beheer in riviergebieden wordt toegepast ‘mag' voor zover het waterbeheer dat toelaat hier en daar grasland of bos verdwijnen om elders ruimte te krijgen voor natuurlijke ontwikkelingen richting ooibos en plekken met verse zandafzettingen voor pioniersoorten. Een essentiële gedachte achter cyclisch beheer is: verlies van natuurwaarde op de ene plek wordt op termijn gecompenseerd door ontwikkeling van nieuwe natuur elders. De juistheid van deze stelling in samenhang met het natuurbeheer is nog niet onderbouwd voor de Nederlandse situatie en voor specifieke Nederlandse gebieden. Voorlopig is het daarom niet goed te verantwoorden om actueel waardevolle graslanden verloren te laten gaan in de hoop dat deze ‘vanzelf' elders terugkeren.

Beperkende factor bij natuurontwikkeling in het rivierengebied blijft op veel plaatsen de door Rijkswaterstaat vastgestelde eis aangaande bescherming tegen hoog water. Door organisaties als Stichting Ark en Het Projectteam Cyclisch beheer in Uiterwaarden wordt continu gezocht naar de gulden middenweg in het spanningsveld tussen natuurontwikkeling en veiligheid achter de winterdijk. Zie verder ook onder het kopje ‘Cyclisch beheer'op de subpagina ‘Herstelbeheer' van ‘Rivierengebied'. Omdat het om zeer intensief ingrijpende maatregelen gaat, is cyclisch beheer op te vatten als een vorm van herstelbeheer. Echter, wanneer het cyclisch beheer essentieel is voor de instandhouding op de lange termijn, kan het ook als een vorm van regulier beheer worden beschouwd.

Met bijdragen van:
Klaas van Dort en Moniek Nooren, november 2006, Emiel Brouwer, oktober 2007.

Literatuur:
Bal, D., H.M. Beije, M. Fellinger, R. Haveman, A.J.F.M. van Opstal & F.J. van Zadelhoff 2001. Handboek Natuurdoeltypen. Expertisecenturm LNV, Wageningen.

Peters, B., E. Kater & G. Geerling. 2006. Cyclisch beheer in uiterwaarden. Natuur en veiligheid in de praktijk.

Nooren, Staatsbosbeheer regiopagina in De Levende Natuur, jan. 2007.

| Bedreigingen | Regulier beheer | Herstelbeheer | Inrichting |

 

Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein Zoeken in de
infobladen

(U gaat naar de
website van
Groen Kennisnet)
Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein
Homepage
Home | Colofon | Print pagina
Zoek binnen deze website