Pad: Natuurtypen / Open duinen (N08) / Vochtige duinvallei (N08.03) / Kalkrijke duinvalleien / Regulier beheer

Kalkrijke duinvalleien

Inhoud van deze pagina:

REGULIER HERSTEL
Maaien bewezen effectief, begrazen kan ook werken
Laat de bloemen maar zien
Met bijdragen van

Maaien bewezen effectief, begrazen kan ook werken
Maaien en afvoeren houdt de natuurlijke successie naar struweel flink tegen. Toch verdwijnen na verloop van tijd in de duinvalleien steeds meer karakteristieke soorten, vooral in ontkalkte duingebieden waar de toevoer van kalkrijk grondwater is afgenomen. Want daardoor neemt de verzuring van de toplaag van de bodem toe en kunnen ondanks een maaibeheer snelgroeiende grassen en zeggen de typische duinvalleisoorten verdringen.
Zeer extensieve begrazing van ca. 0,1 grootvee-eenheden per ha kan met name in kalkrijke duingebieden positief uitwerken. Hierbij is het van belang erop te letten of er plekken zijn met ‘favoriete', sterker beweide begroeiingen binnen dezelfde omrastering of bij dezelfde kudde. Een voedselstroom van voedselrijke naar voedselarme terreindelen via de uitwerpselen van de grazers is niet gewenst.
In begraasde duinplassen worden helofyten, zoals Riet (Phragmites australis), Lisdoddes (Typha sp.) en Gewone waterbies (Eleocharis palustris), vaak grotendeels weg gegeten. Hierdoor blijft meer ruimte aanwezig voor allerlei kleinere oeverplanten en voor insecten die afhankelijk zijn van open oevers.
Echter, in grotere begraasde terreinen met slechts enkele duinplasjes kunnen met name runderen lange tijd verkoeling zoeken in deze plasjes. Dan belandt naar verhouding veel mest in het water, waardoor het water snel voedselrijker wordt. Begrazing met paarden verdient in dergelijke terreinen de voorkeur.
Een goed ontwikkelde, structuurrijke oeverbegroeiing is voor veel diersoorten belangrijk als schuilplaats, voortplantingsplek of als uitsluipplek voor libellenlarven. Door delen van de oever of de natte duinvallei bij maaibeheer te ontzien of uit te rasteren bij begrazing kan een gevarieerde vegetatiestructuur ontstaan.
Zie ook de tekst over maaien op de subpagina ‘Beheer en inrichting' onder ‘Open duin'.

Er is nog erg weinig bekend van de effecten van maaien en begrazing op de fauna van duinvalleien. Het lang in stand houden van een soortenrijke vegetatiesuccessie lijkt zeer gunstig voor veel diersoorten, zowel vanwege de bloemrijkdom als vanwege het relatief open karakter van de vegetatie. Ook de paddenstoelenrijkdom, met name aan Wasplaten (Hygrocybe sp.) kan in deze situaties zeer hoog worden. Beide beheermaatregelen kunnen echter, indien intensief en/of grootschalig uitgevoerd, leiden tot een grote, plotselinge afname van het bloemaanbod. Hierdoor kunnen bloembezoekende insecten in problemen komen. Gefaseerd maaien of een voldoende lage graasdruk of, in bijzondere gevallen het roulerend uitrasteren van delen van duinvalleien kan een continu bloemaanbod bewerkstelligen.

Laat de bloemen maar zien
Kalkrijke duinvalleien lijken kwetsbaar en zijn vaak strikte reservaten. Toch lenen vooral de zogenoemde ‘groene stranden' zich prima voor betreding. Betreding is meestal een net zo effectief regulier beheer als maaien. Grappig genoeg ontstaan nieuwe kalkrijke duinvallei-vegetaties vaak ver buiten natuurgebieden, en worden ze al betreden voordat er een beheer ingevoerd wordt. Ook de orchideeën hebben weinig te lijden van betreding. Als een bloeistengel afbreekt zitten de knollen altijd nog veilig in de grond.
Bij betreding bestaat natuurlijk wel het gevaar van verstoring van de fauna. Vooral in het voortplantingsseizoen zijn bijvoorbeeld vogels hier erg gevoelig voor.


Met bijdragen van:
Emiel Brouwer, juli 2007 en André Aptroot, juli 2006.

| Bedreigingen | Regulier beheer | Herstelbeheer | Inrichting |

 

Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein Zoeken in de
infobladen

(U gaat naar de
website van
Groen Kennisnet)
Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein
Homepage
Home | Colofon | Print pagina
Zoek binnen deze website