Pad: Natuurtypen / Open duinen (N08) / Open duin (N08.02) / Witte duinen (Helmduinen) / Herstelbeheer

Witte duinen (Helmduinen)

Inhoud van deze pagina:

HERSTELBEHEER
Verstuiving weer in gang zetten is het doel
Plaatselijk verwijderen van Helmbegroeiing
Opnieuw mobiliseren van duinen
Met bijdragen van
Literatuur

Verstuiving weer in gang zetten is het doel
In de huidige situatie mogen de zeeduinen gewoonlijk niet wandelen, omdat dat functie als zeewering in gevaar brengt. Op veel plaatsen zijn onze duinsystemen echter zo breed dat wat meer dynamiek de veiligheid niet bedreigt. Er is geen goede reden om daar door te gaan met het tegengaan van verstuiving en het aanplanten van Helm. In witte duinen komt herstelbeheer vooral neer op het weer in gang zetten van de verstuiving of het toelaten van meer dynamiek in het algemeen. Welke van de hieronder beschreven maatregelen op welke plek effectief zullen zijn in het op gang brengen van de dynamiek, is niet zo gemakkelijk aan te geven. De effecten hangen onder meer samen met het kusttype van de locatie, de stabiliteit van de zeereep en de stuifgevoeligheid van het zand. Uitgangspunt is echter altijd: zo min mogelijk ingrijpen, en de processen zo veel mogelijk 'het werk te laten doen'.
Uit onderzoek is gebleken dat in witte duinen op de meeste plekken waar de dynamiek wordt hersteld en een vitale Helmvegetatie ontstaat, binnen enkele jaren ook larven van Kniptorren en Kleine junikevers aanwezig waren. Op veel locaties heeft die fauna echter relatief lage dichtheden. Het is nog niet duidelijk of er voor de ontwikkeling van grotere populaties meer tijd nodig is. Misschien moeten daarvoor de maatregelen op grotere schaal of op meer locaties worden uitgevoerd, zodat het totale areaal van vitale Helmvegetaties in open zand verder toeneemt.
In sterk gestabiliseerde Helmduinen kunnen op verschillende schaalniveaus maatregelen worden genomen om de dynamiek te stimuleren. Zie ook onder inrichting.

Plaatselijk verwijderen van Helmbegroeiing
In vergelijkbare biotopen toe te passen volgens de beschreven randvoorwaarden en werkwijze.Verwijderen dwz. ondiep afgraven van Helmbegroeiing, is een manier om kleinschalige verstuiving weer een kans te geven in gebieden waar enige dynamiek is toegestaan. Het spreekt vanzelf dat dit op plekken gebeurt waar het vroeger ook heeft gestoven en waarbij de ingreep het oude reliëf van verstuiving volgt. Zo ontstaan plekken met kaal zand waardoor al snel plaatselijke verstuivingsprocessen gaan optreden. De duurzaamheid van deze maatregel is meestal niet groot: vaak is zo'n plek al binnen 5 jaar weer helemaal dichtgegroeid. Deze maatregel is vooral zinvol in terreinen waar nog restanten aanwezig zijn van de overgang van Helmduinen naar grijze duinen. De hier nog aanwezige planten en dieren kunnen zich dan op de kleinschalige verstuivingen opnieuw vestigen. In oppervlakkig verzuurde Helmduinen in de kalkarme duinen kan met deze maatregel bovendien weer kalkhoudend zand aan het oppervlak worden gebracht.

Opnieuw mobiliseren van duinen
Alleen toepasbaar in bijzondere, nader te bepalen gevallen, waarbij vooraf toestemming van het betrokken deskundigenteam is verkregen. Het opnieuw mobiliseren of reactiveren van vastgelegde, ooit mobiele duinen door afgraving is een maatregel die nog in een experimenteel stadium is. Het is nodig eerst de evaluatie af te wachten van de experimenten die momenteel in uitvoering zijn.
Het aanleggen van kerven in de kunstmatige zeereep is een andere methode om de mobiliteit van duinen terug te krijgen. De verwachting is daarbij, dat door de paraboolvorming opnieuw in gang te zetten, nieuwe langdurig mobiele duinen ontstaan. Ook deze maatregel is nog in het experimentele stadium. Omdat beide maatregelen alleen bij een uitvoering op grote schaal effect hebben, is de kans groot dat daarvoor veel bestaande natuurwaarden opgeofferd moeten worden. Er moet dus een goede onderbouwing zijn voor de verwachting dat de natuurwinst van de ingreep gaat opwegen tegen dit verlies. In 1998 zijn kerven aangelegd in delen van de zeereep van het Noordhollands Duinreservaat. De eerste resultaten van deze maatregel zijn bemoedigend. In de daarop volgende vijf jaar zijn de kerven verder verstoven, waardoor 72 nieuwe stuifkuilen zijn gevormd met een lengte van meer dan 10 meter. De grootste zijn inmiddels groter dan 100 meter en steken al voorbij de zeereep het achterliggende duingebied in. Grootschalige verstuiving lijkt dus zeker wel een haalbare optie.


Met bijdragen van:
Rienk Slings, oktober 2007, Bas Arens, september 2007, Moniek Löffler, juli 2007 en Emiel Brouwer, juli 2007.

Literatuur:
Kooiman, A.M., M. Besse, R. Haak, J.H. van Boxtel, H. Esselink, C. ten Haaf, M. Nijssen, M. van Til, C. van Turnhout, 2005. Effectgerichte maatregelen tegen verzuring en eutrofiëring in open droge duinen. "Eindrapportage fase 2." Rapport DK nr. 2005/dk008-O, 158 pp.

Boom, B van den, J Holtland & E Lammerts, 2004. De duinen van Staatsbosbeheer. Evaluatie van herstelbeheer in de kuststrook. Rapport Staatsbosbeheer.

Technische Adviescommissie voor de Waterkeringen, 2002. Leidraad Zandige Kust.

| Bedreigingen | Regulier beheer | Herstelbeheer | Inrichting |

 

Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein Zoeken in de
infobladen

(U gaat naar de
website van
Groen Kennisnet)
Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein
Homepage
Home | Colofon | Print pagina
Zoek binnen deze website