Pad: Natuurtypen / Droge heiden (N07) / Zandverstuiving (N07.02) / Zandverstuiving / Inrichting

Zandverstuiving

INRICHTING

Dekzanden weer laten verstuiven?
Het is denkbaar dekzanden zo in verstuiving te brengen dat daar vandaan zand in de zandverstuivingen waait. Waarschijnlijk zou een zulke verstuiving een zeer positieve werking hebben op de vegetatie- en faunagemeenschappen van de zandverstuivingen die we nu hebben. De gedachte hierachter is dat de beschikbaarheid van vers, niet uitgeloogd zand de groei en reproductie van veel soorten planten en dieren bevordert. Onderzoek is nodig om vast te stellen of dit effect inderdaad optreedt. Het verdient sterke aanbeveling om bij het plannen van herstelbeheer te kijken of er een brongebied met dekzand aanwezig is dat in verstuiving gebracht kan worden. Van deze dekzanden kan vooraf de kwaliteit worden bepaald met betrekking tot de aanwezigheid van bufferstoffen en micro- en macronutriënten. Wellicht bieden aan de huidige zandverstuivingen grenzende, vrijkomende landbouwgronden hier opties na afgraving.
Uitbreiding van de zandverstuivingen tot duurzame eenheden kan maatschappelijke weerstand uit de omgeving oproepen en angst voor te veel verstuiving. Dit vormt mogelijk een probleem. Ook is de luchtverontreiniging nog steeds zo hoog dat dit duurzaam herstel van de kwaliteit belemmert.

Zonering van betreding
Betreding kan, mits goed gedoseerd, gunstig zijn voor de variatie in habitattypen binnen zandverstuivingen. Alle stadia van de ontwikkelingsreeks van kaal zand naar droog grasland of mosvelden zijn ermee gebaat. Het open zand blijft open terwijl de gestabiliseerde soortenrijkere vegetaties nauwelijks negatieve effecten ondervinden van lichte betreding maar wel licht worden gebufferd door een continue lichte overstuiving vanuit het betreden brongebied. Door voorzieningen als parkeerplaatsen en uitkijktorens in het zuidwestelijk deel van het terrein te plaatsen, vindt intensievere betreding enkel in het uitstuivings- of brongebied plaats. Betreding heeft hier een positief effect op het beschikbaar houden van het zand voor verstuiving.
Droge korstmossen verkruimelen als er op gelopen wordt, maar de fragmenten verspreiden zich door wind of dier en groeien weer uit. Matige betreding kan de verspreiding van korstmossen binnen het terrein dus stimuleren. Mogelijk heeft ook een kort durende, intensieve verstoring een positief effect. Op militaire terreinen kan hierbij worden gedacht aan een oefening met tanks, op overige terreinen aan het tijdelijk toestaan van bepaalde vormen van recreatie of gemotoriseerd verkeer.
Uiteraard is permanente intensieve betreding voor een groot deel van de zandverstuivingen ongewenst. In sommige terreinen, bijvoorbeeld de Sahara bij Ommen en de Lange Duinen bij Soest, is al tientallen jaren zo veel ‘geschept en geëmmerd' dat alle karakteristieke soorten verdwenen zijn. Dit aspect is nog nauwelijks onderzocht, maar het springt in het oog dat een hogere recreatiedruk leidt tot verstoring van broedvogels, vooral van grondbroedende soorten als Nachtzwaluw, Tapuit en Duinpieper.


Met bijdragen van:
Marijn Nijssen, juni 2007 ; Michel Riksen, november 2006 en André Aptroot, augustus 2006.

Literatuur:
Bakker, T., H. Everts, P. Jungerius, R. Ketner-Oostra, C. van Turnhout & H. Esselink (2003). Preadvies Stuifzanden. Rapport Expertise Centrum-LNV 288-O. 114 pp..

Ketner-Oostra R. and Riksen M., 2005. Actief beheer voor het behoud van levend stuifzand. Eindrapport effect van beheersmaatregelen Kootwijkerzand, Deel 1: Vegetatie- en Winderosie-onderzoek. Report Wageningen University, Wageningen, The Netherlands, 100 pp. + supplement.

Nijssen, M., J.A.M. van den Ancker, P.D. Jungerius R. Ketner-Oostra, T. Peeters & H. Esselink, 2007 (in press). Effecten van verstuivingsmaatregelen op het Wekeromse Zand; geomorfologie, vegetatie, bodem en fauna 10 jaar na EGM. Rapport Stichting Bargerveen / Afdeling Dierecologie, Radboud Universiteit Nijmegen & Stichting Geomorfologie & Landschap, Ede.

| Bedreigingen | Regulier beheer | Herstelbeheer | Inrichting |

 

Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein Zoeken in de
infobladen

(U gaat naar de
website van
Groen Kennisnet)
Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein
Homepage
Home | Colofon | Print pagina
Zoek binnen deze website