Pad: Natuurtypen / Voedselarme venen en vochtige heiden (N06) / Vochtige heide (N06.04) / Natte heide / Regulier beheer

Natte heide

Inhoud van deze pagina

REGULIER BEHEER
Altijd beheer nodig
Begrazen van natte heides
Plaatselijk vorming van waterkerende lagen toestaan
Bijdragen

Altijd beheer nodig
Natte heide is geen eindstadium in de vegetatiesuccessie, en regulier beheer is noodzakelijk. Zonder beheer verandert de meeste natte heide binnen afzienbare tijd in bos. Het reguliere beheer van natte heides komt vooral neer op een voortzetting van het traditionele heidegebruik: extensieve begrazing, kleinschalig plaggen, maaien en eventueel branden. Deze maatregelen worden in alle heidelandschappen toegepast en worden uitgebreid beschreven onder heide en stuifzand.
Extensieve begrazing, vooral met koeien of schapen, vormt het belangrijkste onderdeel van het reguliere beheer van natte heides. Ook periodiek plaggen kan een vorm van regulier beheer zijn, maar deze maatregel wordt behandeld onder herstelbeheer. Daarnaast verdient hier het intact houden van de waterhuishouding bijzondere aandacht. Zie hiervoor herstelbeheer van de natte heide.

Begrazen van natte heides
In natte heides is tegenwoordig vaak een relatief intensief beheer nodig om de simpele reden dat de vegetatie harder groeit door bemesting uit de lucht. Stikstofdepositie en verdroging leiden tot een grotere beschikbaarheid van voedingsstoffen en dus een snellere groei van met name grassen. Verder zijn heideterreinen veel kleiner dan vroeger en staan er veel meer bomen in de buurt. Hierdoor slaan er meer bomen op. Om de versnelde plantengroei en boomopslag bij te kunnen houden, is een relatief hoge begrazingsdruk nodig.

Een hogere begrazingsdruk heeft echter ook ongewenste bijwerkingen. Veenmosvegetaties zijn gevoelig voor vertrapping. In droge tijden zal het vee bij voorkeur in de natte heide grazen. Als de natte heide deel uitmaakt van een groter heidelandschap en het aandeel van de natte heide klein is, concentreert zich het vee zich dus 's zomers in de natte heide. Dit heeft dan vervlakking van de vegetatiestructuur tot gevolg en het verdwijnen van de soorten die het vee bij voorkeur eet. Een - met mate -periodiek opentrappen van de bodem kan in natte heides ook positieve gevolgen hebben. Met name de pioniervorm van natte heide, met Snavelbiezen (Rhynchospora sp.), Zonnedauw-soorten (Drosera sp.) en Moeraswolfsklauw (Lycopodiella inundata) kan hiervan profiteren. Om negatieve bijwerkingen te voorkomen, maar toch tijdelijk een open grasmat te creëren wordt tegenwoordig ook wel kortdurend intensief begraasd. De effecten van deze "drukbegrazing" zijn nog onvoldoende bekend, maar soms wordt hiermee de kieming van bijzondere plantensoorten gestimuleerd, zoals Klokjesgentiaan (Gentiana pneumonanthe).
De effecten van begrazing in het algemeen zijn ook sterk afhankelijk van de terreinomstandigheden, het soort vee, de periode van begrazing en de veedichtheid. Het wordt daarom sterk aanbevolen om begrazingsprojecten periodiek te evalueren en hierbij een deskundige in te schakelen.

Plaatselijk vorming van waterkerende lagen toestaan
Er kan spontaan vorming of herstel van waterkerende lagen plaatsvinden in de heidelandschappen. Zulke lagen worden momenteel vooral gevormd door de stapeling en uitspoeling van organisch materiaal. De verwachting is dat na verloop van tientallen of honderden jaren de zomergrondwaterstanden minder diep gaan wegzakken in de grond. Dan kunnen natte heides ontstaan op voorheen droge plekken of kan een gedegradeerde natte heide zich spontaan herstellen. Op plekken waar bijvoorbeeld Gewone dophei of Pijpenstrootje zich uitbreiden ten koste van Struikhei respectievelijk Bochtige smele, kan het zinvol zijn om zo min mogelijk in te grijpen. Ook indien de vegetatie vooral bestaat uit algemene en/of stikstofminnende planten.

Met bijdragen van:
Emiel Brouwer & André Aptroot

| Bedreigingen | Regulier beheer | Herstelbeheer | Inrichting |

 

Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein Zoeken in de
infobladen

(U gaat naar de
website van
Groen Kennisnet)
Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein
Homepage
Home | Colofon | Print pagina
Zoek binnen deze website