Pad: Natuurtypen / Moerassen (N05) / Moeras (N05.01) / Helofytenmoeras / Regulier beheer

Helofytenmoeras

Inhoud van deze pagina:

REGULIER BEHEER
Pioniermoerassen
Beheer van zeggenvegetaties
Beheer van Galigaanmoeras
Rietlandenbeheer
Rietwinning en natuurbeheer

Pioniermoerassen
Voor het ontstaan en het behoud van verschillende vegetatietypen in helofytenmoerassen zijn keuzes in het beheer erg belangrijk. Pioniermoerassen met vegetatietypen van de Tandzaadklasse, die in eutrofe situaties voorkomen vóór het ontstaan van helofytenvegetaties, behoeven geen beheer. Zij kunnen alleen behouden blijven als er open, droogvallende plekken zijn in oevers, en deze zijn er door allerlei infrastructurele werkzaamheden meestal genoeg.

Beheer van zeggenvegetaties
Grote zeggengemeenschappen dienen eens in de één tot drie jaar in de herfst gemaaid te worden om te voorkomen dat ze verruigen en overgaan in gemeenschappen van de Natte strooiselruigten.

Beheer van Galigaanmoeras
Galigaanmoeras kan erg slecht tegen jaarlijks maaien. In principe houdt Galigaanmoeras zichzelf in stand. Tussen de hoog opgaande planten en het tussenliggende strooisel kunnen weinig andere planten kiemen. Bij weinig golfslag kan zich echter veel strooisel tussen de Galigaanplanten gaan ophopen, waardoor anaërobie en nog meer lichtgebrek kunnen optreden. Hierdoor kunnen eventueel aanwezige soorten van het Caricion davallianae verdwijnen. Om dit tegen te gaan kan het Galigaanmoeras eens in de vier à vijf jaar in de zomer gemaaid worden, zodat er minder strooiselophoping plaatsvindt. Als galigaanvegetaties in de winter gemaaid worden, wordt Riet bevoordeeld.

Rietlandenbeheer
Voor het ontstaan en behoud van bloemrijke rietlanden dienen de rietlanden elke jaar in juli/augustus gemaaid te worden. Op deze manier kunnen op kraggen in het laagveen binnen 5 tot 15 jaar Koekoeksbloemrietlanden ontstaan. Koekoeksbloemrietlanden kunnen omgevormd worden naar Koekoeksbloemhooiland door een dun laagje slootbagger op het rietland aan te brengen. Om Harlekijn in Koekoeksbloemhooiland te behouden is het van belang na het hooien na te beweiden met runderen. Uiteindelijk zullen Koekoeksbloemhooi- en -rietland verzuren en overgaan in Veenmosrietland . Deze overgang kan bespoedigd worden door verder te verschralen door in juni te maaien in plaats van in juli/augustus. In de winter trekt Riet voedingsstoffen vanuit de bladeren terug naar de wortelstokken, waardoor er met maaien in de winter niet of nauwelijks verschraald wordt. Bij maaien in het zomerseizoen zijn er nog veel voedingsstoffen in het Riet aanwezig, waardoor er met het maaien van Riet veel meer nutriënten worden afgevoerd en het perceel voedselarmer wordt. Riet wordt bij dit beheer onderdrukt doordat het nog niet in staat geweest is de bovengronds aangemaakte stoffen naar het rhizoomstelsel te verhuizen. Ontwikkeling naar veenmosrietland kan worden tegengegaan door de kragge te bevloeien, waardoor de buffering toeneemt en veenmossen verdwijnen. Met de bevloeiing worden ook extra voedingsstoffen aangevoerd.
Botanisch gezien kunnen rietlanden dus het best jaarlijks gemaaid worden, maar de meeste moerasvogels zijn afhankelijk van overjarig rietland (zie ook: ‘moerasvogels’ onder Betekenis en Kenschets). De meest kritische soorten behoeven een groot aandeel uitgestrekt overjarig rietland (schattingen lopen uiteen van 15 tot 50%) om populaties te verkrijgen die voldoen aan de instandhoudingdoelen die voor de meeste rietmoerassen in het kader van Natura2000 zijn opgesteld. Veel soorten vertonen de hoogste dichtheden in de randzones, vooral daar waar waterriet aanwezig is. Een fasering van de frequentie van maaien is mogelijk waarbij een brede randzone de laagste maaifrequentie dient te hebben en de binnenzone de hoogste. Dat past ook bij de mate van successie die immers in de drogere binnenzones sneller zal gaan dan in de waterrietzone. Moerasvogels met een grote actieradius en bijvoorbeeld gescheiden broed- en foerageergebieden zijn gebaat bij de aanwezigheid van een mozaïek van gemaaid rietland, rietruigte en struweel naast een aandeel overjarig rietland. Hier dient bij de inrichting dan ook rekening mee gehouden te worden.

Rietwinning en natuurbeheer
Commerciële rietoogst kan samengaan met natuurbeheer als er met een aantal vereisten rekening gehouden wordt. Het commercieel exploiteren van botanisch rijke rietlanden is economisch niet erg interessant. De rietstengels in Koekoeksbloemriet- en hooiland en Veenmosrietland staan ver uiteen, en het riet dat in de zomer gemaaid wordt is niet geschikt om daken mee te dekken. Het rietland dat het habitat voor moerasvogels vormt, kan wel commercieel geëxploiteerd worden. Het beste kan dan een cyclisch beheer worden ingezet, waarin verschillende percelen een verschillende cyclus doormaken waarin ze, bijvoorbeeld, drie jaar aaneengesloten niet gemaaid worden en vervolgens twee jaar wel. De eerste snede riet na deze drie jaar is overigens niet geschikt voor de verkoop. Naast deze relatief korte cyclus, zou het goed zijn op andere percelen ook een langere cyclus in te zetten, waardoor er ook Riet tot ongeveer 10 jaar aanwezig is. Rietlanden kunnen het best tot februari gemaaid worden. Later maaien of opbinden van gemaaid riet verstoord de rust van dan al broedende of vestigende moerasvogels.
Ten behoeve van de rietteelt worden rietkragges ook zo nu en dan geplagd als er verruiging optreedt. Hierdoor wordt de successie teruggezet. Ook wordt er nog regelmatig gebrand om het overgebleven rietafval kwijt te raken. Dit branden is niet gunstig voor de meeste natuurwaarden: door het branden treedt er een verlies aan insecten op, waarvan veel moerasvogels afhankelijk zijn. Daarnaast komen er bij het branden voedingsstoffen vrij, wat voor verruiging van het perceel kan zorgen.

| Bedreigingen | Regulier beheer | Herstelbeheer en inrichting |

 

Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein Zoeken in de
infobladen

(U gaat naar de
website van
Groen Kennisnet)
Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein
Homepage
Home | Colofon | Print pagina
Zoek binnen deze website