Pad: Natuurtypen / Vogelgraslanden (N13)

Vogelgraslanden N13                   

Inhoud van deze pagina:

Karakteristiek
Ontstaan
Beheertypen
Verwante natuurtypen
Voorkomen en areaal
Belang
Beleids- en/of beheeropgaven

N13 vogelgraslanden

Karakteristieken

Vogelgraslanden zijn grootschalige open gebieden waar graslanden worden beheerd ten behoeve van grote aantallen vogels. Het betreft hierbij voornamelijk weidevogels, zwanen, ganzen en eenden. De desbetreffende gebieden zijn vochtig tot nat. De eisen die de bedoelde soorten stellen, maakt dat vogelgraslanden niet (meer) passen in het reguliere agrarisch bedrijf. Daarom is het natuurtype beperkt tot reservaten en gebieden met bepaalde vormen van agrarisch natuurbeheer.

Ontstaan

Weidevogels en wintergasten kwamen tot enkele decennia geleden nog verspreid voor in grote aantallen (weidevogels) dan wel in kleinere aantallen (wintergasten). Vooral door intensivering van de landbouw zijn de weidevogels sterk afgenomen, terwijl de wintergasten juist ervan hebben geprofiteerd. Om het tij te keren, respectievelijk de grote aantallen zwanen, ganzen en smienten op te vangen, worden tegenwoordig speciale vogelgraslanden aangewezen. Op deze graslanden wordt een beheer gevoerd dat de gebieden maximaal aantrekkelijk maakt voor de bedoelde soorten.

Voor de komst van de mens kwamen uitgestrekte graslanden eigenlijk alleen voor in sterk dynamische milieus zoals op kwelders en  binnen het overstromingsbereik van rivieren. Door het kappen van bossen en vervolgens door begrazing van vee en maaien is het graslandareaal geweldig uitgebreid.

Verschillende vogelsoorten die oorspronkelijk in geringe dichtheden voorkwamen in open vlakten (steppen, hoogvenen, toendra's), konden zich vanuit kustweiden en oevergraslanden dankzij de weidecultuur over heel Nederland verspreiden.

Beheertypen

Dit natuurtype omvat twee beheertypen:

De verschillen tussen beide beheertypen zijn gebaseerd op de vogelsoorten waarvoor ze bedoeld zijn, het seizoen waarin de soorten er gebruik van maken (zomer resp. winter), en de eisen die de soorten stellen aan de vegetatie.

Verwante natuurtypen

Deze beide typen zijn soortenrijker, en het beheer is minder afgestemd op de specifieke eisen die de doelsoorten van vogelgraslanden stellen.

Voorkomen en areaal

De meeste vogelgraslanden liggen in het laagveen-, zeeklei- en rivierengebied. Ze beslaan daar in totaal vele duizenden hectaren. In andere regio's zijn kleinere eenheden aanwezig.

Belang

Ecologisch

Vogelgraslanden hebben vooral betekenis als broedgebied voor weidevogels (zoals grutto, kievit, tureluur, scholekster, watersnip, kemphaan, veldleeuwerik, zomertaling en slobeend) en als fourageergebied voor enkele specifieke wintergasten (wilde zwaan, kleine zwaan, diverse ganzensoorten en smient). Voor al deze soorten geldt dat ze elders veel minder mogelijkheden hebben voor broeden (in de zomer) of fourageren (in de winter).

Europees verband

De ecologische betekenis van dit natuurtype geldt niet alleen nationaal maar ook internationaal. De meeste weidevogels zijn in de afgelopen decennia sterk afgenomen, zodat het belang van vogelgrasland voor hen groter is geworden. De wintergasten zijn in dezelfde periode juist sterk toegenomen, maar ook daarvoor geldt dat de vogelgraslanden meer betekenis hebben gekregen, aangezien de grote aantallen wintergasten minder welkom zijn geworden op de reguliere landbouwgronden.

Overig belang

Het natuurtype heeft vaak landschappelijke en cultuurhistorische waarde, onder andere vanwege het historisch open karakter en het slotenpatroon.

Beleids- en/of beheersopgaven

Randvoorwaarden voor een goede ontwikkeling

Knelpunten en opgaven

Voor wat betreft de weidevogelgraslanden vormen verdroging, verzuring en vermesting een probleem.

Redactie

Ommering, G, 'Index Natuur en Landschap, Beschrijving Natuurtypen', Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, Den Haag 2010.

 

| Vochtig weidevogelgrasland (N13.01) | Wintergastenweide (N13.02) |

 

Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein Zoeken in de
infobladen

(U gaat naar de
website van
Groen Kennisnet)
Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein
Homepage
Home | Colofon | Print pagina
Zoek binnen deze website