Pad: Natuurtypen / Schorren of kwelders (N09)

Schorren of kwelders N09                        

Inhoud van deze pagina:

Karakteristiek
Ontstaan
Beheertypen
Verwante beheertypen
Voorkomen en areaal
Belang
Beleids- en/of beheeropgaven

N09 schorren of kwelders

Karakteristieken

Kwelders (of schorren, zoals ze in zuidwest-Nederland worden genoemd) zijn pioniervegetaties en buitendijkse graslanden die regelmatig door zeewater worden overspoeld. De lagere delen worden bij vrijwel elk hoogwater, dus tweemaal per dag, overstroomd, de hoogste delen vaak alleen bij springtij of tijdens stormen.

Onder natuurlijke omstandigheden groeien de kwelders op de ene plek aan door opslibbing, terwijl er elders weer stukken verloren gaan door erosie. Kwelders vertonen een fraai patroon van steeds fijner vertakkende kreken of prielen die worden geflankeerd door hoge oeverwallen met daarachter gelegen kommen.

Er is een duidelijke zonering in de vegetatie. Aan de waterzijde is eerst een zone met lage pioniervegetaties aanwezig, waar vaak grote groepen vogels fourageren. Vanaf ongeveer de gemiddelde hoogwaterlijn komt een gesloten vegetatie tot ontwikkeling, die kan verschillen onder invloed van begrazing. Verderop, op de middelhoge en hoge kwelder, domineren hoge grassen en kruiden en vinden bepaalde vogelsoorten een broedbiotoop.

Naast sterke overeenkomsten zijn er ook duidelijke verschillen tussen de kwelders in het noorden en de schorren in het zuiden. Dit heeft te maken met de nabijheid van riviermonden in het deltagebied en de grotere getijverschillen aldaar. Daardoor hebben de schorren een brak karakter en zijn de hoogteverschillen er aanzienlijk groter dan bij de kwelders.

Ontstaan

Kwelders ontstaan in beschutte kustgebieden onder invloed van het getij. Tijdens vloed wordt zand en slib aangevoerd dat bezinkt op plaatsen naarmate de stroming zwakker wordt. Dichtbij de kreken wordt hoofdzakelijk zand afgezet, terwijl kleideeltjes pas in rustig water bezinken. Als zich eenmaal planten hebben gevestigd, versnelt de sedimentatie, maar net zo goed kan door erosie weer open water ontstaan.

Eertijds kwamen kwelders en schorren langs grote delen van de kust in noord- en zuidwest Nederland voor, inclusief de Zuiderzee. Vooral door inpolderingen en het afsluiten van zeegaten zijn grote delen daarvan ontgonnen. Hier staat tegenover dat langs de Gronings-Friese kust nieuwe kwelders zijn ontstaan via landaanwinningswerken. Door het stimuleren van opslibbing zijn daar halfnatuurlijke kwelders gevormd, die veel hoger liggen dan de natuurlijke kwelders en die zeer slibrijk zijn.

Beheertypen

Dit natuurtype omvat één beheertype:

Verwante beheertypen

Overeenkomstige habittatypen

De volgende habittatypen van Natura2000 kunnen voorkomen in dit natuurtype:

Voorkomen en areaal

De meeste en grootste kwelders liggen in het Waddengebied, deels langs de Gronings-Friese kust en voor een ander deel aan de zuidzijde van de eilanden. De schorren in zuidwest-Nederland zijn kleiner en hebben overwegend een meer verspreide ligging.

Belang

Ecologisch

Kwelders en schorren behoren tot de meest natuurlijke natuurtypen van ons land. De meeste soorten planten en dieren die er de dynamische omstandigheden trotseren, vinden elders nauwelijks leefmogelijkheden.

Kwelders en schorren zijn zeer belangrijk voor grote aantallen vogels die tijdens de trek fourageren op de lage delen, terwijl andere soorten in voorjaar en zomer broeden op de hogere delen.

Europees verband

Dit natuurtype komt overeen met 4 habitattypen van de Habitatrichtlijn (vertaald in Natura 2000). Deze Nederlandse gebieden spelen qua areaal en positie een belangrijke rol in Europa.

Overig belang

Kwelders en schorren zijn aardkundig waardevol door de geomorfologische processen die er actief zijn vanwege de getijdenwerking, bezinking van slib (sedimentatie) en afslag (erosie). Vooral de natuurlijk gevormde kreken, slenken en oeverwallen zijn bijzondere en kenmerkende fenomenen van het kwelder- en schorrengebied. De oudere landaanwinningswerken kunnen cultuurhistorisch interessant zijn.

Beleids- en/of beheersopgaven

Randvoorwaarden voor een goede ontwikkeling

Knelpunten en opgaven

Kwelders en schorren worden niet meer ingepolderd en de bodemdaling in delen van het Waddengebied leidt voorlopig niet tot aantasting.

Een probleem vormt vooral de bovenmatige erosie in het deltagebied door vaargeulverdieping en de ‘zandhonger' in (gedeeltelijk) afgesloten zeearmen. Bestaande schorren worden daardoor kleiner, althans de pionierstadia ervan. De oude stadia daarentegen, met soortenarme ruigtevegetaties, nemen juist toe.

De belangrijkste opgaven zijn:

Redactie

Ommering, G, 'Index Natuur en Landschap, Beschrijving Natuurtypen', Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, Den Haag 2010.

| Schor of kwelder (N09.01) |

 

Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein Zoeken in de
infobladen

(U gaat naar de
website van
Groen Kennisnet)
Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein
Homepage
Home | Colofon | Print pagina
Zoek binnen deze website