Pad: Natuurtypen / Open duinen (N08)

Open duinen N08                        

Inhoud van deze pagina:

Karakteristiek
Ontstaan
Beheertypen
Verwante natuurtypen
Voorkomen en areaal
Belang
Beleids- en/of beheeropgaven

N08 open duinen

Karakteristieken

Open duinen zijn gevarieerde gebieden langs de kust vanaf het strand tot en met de op- en uitgewaaide zanden landinwaarts, die al dan niet begroeid zijn met lage vegetaties en struweel. In een belangrijk deel van deze gebieden zijn sterke processen aan de gang en zijn uitgesproken omstandigheden aanwezig, onder invloed van wind, aanvoer van zand en zout, alsmede voedselarmoede en droogte. Vooral langs het strand ontstaan nieuwe duintjes, die steeds groter kunnen worden of weer verdwijnen. Verstuivende gebieden kunnen aan de wandel gaan en oudere duinen overstuiven. Er kunnen zich ook zee-inbraken voordoen onder invloed van kuststromingen bij een afkalvende of aangroeiende kust. Dit gaat sterker spelen bij een stijging van de zeespiegel stijgt ten opzichte van het land.

Vochtige duinvalleien ontstaan door afsnoering van een strandvlakte of door uitblazing van windkuilen tot op het grondwaterniveau. In de binnenduinen vindt lang niet overal meer aanvoer van vers, kalkhoudend zand plaats, waardoor de bodem na verloop van tijd uitloogt en verzuurt. Op noordhellingen heerst een veel gematigder microklimaat dan elders, waardoor zich daar aparte levensgemeenschappen ontwikkelen.

Ontstaan

Open duinen in Nederland zijn pas vanaf de Middeleeuwen ontstaan door het opwaaien van zeezand, op een systeem van voornamelijk strandwallen die zich al veel eerder hadden gevormd langs de kust. Dat de duinen plaatselijk zo breed en hoog konden worden, hangt mede samen met het feit dat de mens eeuwenlang intensief gebruik heeft gemaakt van het  gebied, onder andere voor intensieve begrazing. In de laatste eeuwen heeft zich in plaats van een aangroei- een afslagkust ontwikkeld. Tegenwoordig wordt verdere afslag met man en macht voorkomen en ook de verstuivingen binnen de duingebieden zijn sterk aan banden gelegd.

Beheertypen

Open duinen vallen op door hun grote ruimtelijke variatie, die vooral samenhangt met het reliëf en de afstand tot de (zoute) zee. Er worden vier beheertypen onderscheiden:

Verwante beheertypen

Overeenkomstige habtitattypen

De volgende habitattypen van Natura2000 kunnen voorkomen in dit natuurtype:

Voorkomen en areaal

Open duinen zijn beperkt tot de kustzone. Het is een van de weinige natuurtypen in Nederland die slechts beperkt in oppervlakte zijn achteruitgegaan in de laatste eeuw. Op sommige locaties vindt momenteel zelfs enige uitbreiding plaats. De Hollandse kustduinen zijn min of meer aaneengesloten. Op de Waddeneilanden en in mindere mate de Zeeuwse eilanden hebben open duinen een meer geïsoleerde ligging ten opzichte van elkaar, hetgeen ze met betrekking tot de voorkomende fauna een enigszins apart karakter geeft (bijvoorbeeld wel/geen reeën, mollen, muizensoorten).

Belang

Ecologisch

De zeer gevarieerde en deels extreme omstandigheden in open duinen leiden ertoe dat deze zeer soortenrijk zijn en veel karakteristieke en zeldzame soorten herbergen.

Europees verband

Dit natuurtype komt overeen met 8 habitat(sub)typen van de Habitatrichtlijn (vertaald in Natura 2000), waarvan er 2 prioritair zijn, en met 3 watertypen van de Kaderrichtlijn Water. Nederland levert op Europese schaal een groot aandeel in de bescherming van deze duinhabitats.

Overig belang

Duinen zijn essentieel als zeewering. Verder is sprake van grote betekenis voor de recreatie.

De aardkundige betekenis spreekt uit de vele aardkundige vormen die in het verleden zijn ontstaan, en uit de geomorfologische processen zoals duin- en sluftervorming die lokaal nog altijd actief zijn.

Beleids- en/of beheersopgaven

Randvoorwaarden voor een goede ontwikkeling

Knelpunten en opgaven

Nederland heeft een bijzondere verantwoordelijkheid voor open duinen. Het open duin is echter op veel plaatsen vergrast of dichtgegroeid met struweel en bos als gevolg van luchtverontreiniging, het wegvallen van dynamiek en een sterke afname van de konijnenstand. De belangrijkste opgaven zijn dan ook:

Redactie

Ommering, G, 'Index Natuur en Landschap, Beschrijving Natuurtypen', Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, Den Haag 2010.

| Strand en embryonaal duin (N08.01) | Open duin (N08.02) | Vochtige duinvallei (N08.03) | Duinheide (N08.04) |

 

Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein Zoeken in de
infobladen

(U gaat naar de
website van
Groen Kennisnet)
Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein
Homepage
Home | Colofon | Print pagina
Zoek binnen deze website