Pad: Natuurtypen / Grootschalige, dynamische natuur (N01)

Grootschalige, dynamische natuur N01                         

Inhoud van deze pagina:

Karakteristiek
Ontstaan
Beheertypen
Verwante natuurtypen
Voorkomen en areaal
Belang
Beleids- en/of beheeropgaven

grootschalige dynamische natuur

Karakteristiek

Grootschalige, dynamische natuur is een natuurtype waar natuurlijke processen een bepalende invloed hebben op het landschap. Als gevolg hiervan zijn jonge successiestadia zoals open grond, open water of grasland aanwezig, maar ook oude successiestadia zoals bossen of venen. Er is daarom sprake van een ruime variatie in levensgemeenschappen en soorten.

In een land zoals Nederland zijn vooral processen actief onder invloed van water. Voorbeelden daarvan zijn:

In droge gebieden kan ook begrazing, brand of wind ervoor zorgen dat plaatselijk lage vegetaties ontstaan op plaatsen die anders geheel zouden dichtgroeien met bos of struweel.

Ontstaan

Grootschalige, dynamische natuur is aanwezig als er weinig of geen menselijke invloed is op het landschap. Die omstandigheden zijn op de meeste plaatsen in Nederland al lang verdwenen.

In de eerste plaats doordat gebieden in gebruik werden genomen voor landbouw, bewoning, enzovoorts. In de tweede plaats doordat men uit veiligheidsoverwegingen bescherming wenste tegen natuurlijke processen, zoals overstroming, brand, dierziekten en dergelijke.

Na de middeleeuwen heeft het natuurtype zich voornamelijk langs de kust redelijk weten te handhaven. De binnenlandse beheertypen van dit natuurtype zijn in de loop van de eeuwen vrijwel verdwenen. Dit laatste gebeurde zowel direct, door het ontginnen van gebieden en het indammen en bestrijden van dynamische processen, als indirect doordat resterende natuurgebieden steeds kleiner werden en daarmee geen ruimte meer boden voor landschapsvormende processen.

Tegenwoordig bestaat grote belangstelling om grootschalige, dynamische natuur (weer) te ontwikkelen. Daarvoor zijn grote gebieden nodig die ruimte bieden aan landschapsvormende processen binnen de omstandigheden van de 21e eeuw. Het laatste betekent dat het natuurtype ook kan worden nagestreefd in bijvoorbeeld afgesloten zeearmen die door de mens zijn drooggelegd. Zelfs enige mate van actieve menselijke beïnvloeding behoort tot de mogelijkheden, vanuit de overweging dat natuurlijke processen bijna nergens in Nederland nog geheel ongestoord kunnen verlopen, en omdat vaak niet valt te reconstrueren hoe de natuurlijke referentie eruit ziet. Men kan daarom besluiten om gewenste ruimtelijke variatie te bereiken door de landschapsvormende processen af en toe een handje te helpen.

Beheertypen

Afhankelijk van de regionale omstandigheden en de landschapsvormende processen die er optreden, omvat dit natuurtype de volgende 4 beheertypen:

Verwante natuurtypen

Als natuurtype kan grootschalige, dynamische natuur verwant zijn met vele andere natuurtypen. Dit type onderscheidt zich echter doordat er geen of slechts weinig beheer plaatsvindt, en doordat de levensgemeenschappen veelal wisselen in plaats en tijd.

Overeenkomstige habtitattypen

De volgende habitattypen van Natura2000 kunnen voorkomen in dit natuurtype:

Voorkomen en areaal

In principe kan overal in Nederland grootschalige, dynamische natuur worden ontwikkeld, mits voldoende aaneengesloten oppervlakte beschikbaar is voor de landschapsvormende processen. In de hedendaagse situatie is het natuurtype echter, zeker in het binnenland, nergens meer optimaal aanwezig.

Belang

Ecologisch

Grootschalige, dynamische natuur staat vanwege zijn grote oppervlakte en landschappelijk variatie bijna garant voor een grote soortenrijkdom. Voor een deel betreft dit soorten die grote oppervlakten nodig hebben die niet elders te vinden zijn. Het natuurtype ontleent ook bijzondere betekenis aan het relatief natuurlijk karakter. Door dit aspect is de waardering voor grootschalige, dynamische natuur toegenomen in de afgelopen decennia.

Europees verband

Veel habitattypen van de Habitatrichtlijn (vertaald in Natura 2000) kunnen binnen dit natuurtype voorkomen. Hetzelfde geldt voor veel watertypen van de Kaderrichtlijn Water.

Overig belang

De aardkundige betekenis van het natuurtype kan heel bijzonder zijn. Dit geldt zeker binnen het beheertype zee en wad, waar naar verhouding veel geomorfologische processen actief zijn; veel méér dan in andere natuurtypen.

Doorgaans heeft grootschalige, dynamische natuur een belangrijke betekenis voor extensieve vormen van recreatie. Ook kan het economisch belang zeer groot zijn, gelet op de vele bedrijven die bijvoorbeeld profiteren van de druk bezochte duinen en stranden.

Soms is ook economisch medegebruik mogelijk, met name in de vorm van visserij.

Beleids- en/of beheeropgaven

Randvoorwaarden voor een goede ontwikkeling

Knelpunten en opgaven

Redactie

Ommering, G, 'Index Natuur en Landschap, Beschrijving Natuurtypen', Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, Den Haag 2010.

| Zee en wad (N01.01) | Duin- en kwelderlandschap (N01.02) | Rivier- en moeraslandschap (N01.03) | Zand- en kalklandschap (N01.04) |

 

Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein Zoeken in de
infobladen

(U gaat naar de
website van
Groen Kennisnet)
Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein
Homepage
Home | Colofon | Print pagina
Zoek binnen deze website