Pad: Landschapstypen / Beekdallandschap / Herstelbeheer en Inrichting

Beekdallandschap

Inhoud van deze pagina

HERSTELBEHEER EN INRICHTING
Herstel van het grond- en oppervlaktewaterregime
Herstel van de waterkwaliteit
Inrichting
Met bijdragen van

Herstel van het grond- en oppervlaktewaterregime

In veel gebieden is vernatting gewenst én verbetering van de grond- en oppervlaktewaterkwaliteit. Daarvoor is het nodig dat zoveel mogelijk neerslag zolang mogelijk wordt vastgehouden in de bovenloopgebieden en dat zo weinig mogelijk meststoffen uit- en afspoelen naar het grond- en oppervlaktewater. In de beken zelf zijn meestal ook herstelmaatregelen nodig zoals verwijderen van kunstwerken, verondiepen, versmallen, kronkeling opnieuw mogelijk maken. De lokale condities van de beekloop horen te passen bij het traject, bij boven-, midden- of benedenloop. Waar gegraven waterlopen een bottleneck zijn voor integraal herstel van het beekdal zullen ze moeten worden gedempt. Als dat gebeurt, kunnen daar bijvoorbeeld bronsystemen ontstaan en zich moerassen vormen. Het verhogen van beekbodems, de plek in het systeem en de manier waarop dat het beste gebeurt, is een maatregel die nog ter discussie staat. Omdat deze maatregel zowel positieve als negatieve effecten kan hebben op het ecosysteem, is een deskundige afweging voor iedere beek opnieuw nodig om verslechtering van de situatie te voorkomen. De inrichtings- en herstelmaatregelen zijn per stroomgebied zodanig af te wegen en in te plannen dat duurzame populaties ontstaan van flora en fauna, waaronder die van de nog aanwezige zeldzame soorten. Als dat nodig lijkt kunnen eventueel extra maatregelen worden uitgewerkt ten behoeve van bepaalde soorten of soortgroepen, die dan ‘bovenop' de maatregelen voor het herstel van de stroomgebieden of deelstroomgebieden worden toegepast. Denk daarbij bijv. ook aan trekroutes en paaiplekken voor vissen. Het is mogelijk dat in sommige gebieden maatregelen nodig zijn om te verhinderen dat sediment neerslaat in natuurgebieden waar dat niet gewenst is.

Herstel van de waterkwaliteit
Om de verontreinigingen van diffuse herkomst te stoppen, zijn ook maatregelen nodig in het gehele stroomgebied. Vooral fosfaatverontreinigingen, maar mogelijk ook sulfaat verontreinigingen, zijn een probleem. Het is belangrijk dat de verschillende maatregelen goed worden gecoördineerd. Als overstromingen, natuurlijke inundaties of kunstmatige bevloeiing, worden toegelaten voordat de waterkwaliteit op orde is, vergroot dat het verontreinigingsprobleem. De meeste verontreinigende stoffen worden gebonden aan slibdeeltjes afgezet op plaatsen waar dat ongewenst is. Het kan zinvol zijn om schoon- en vuilwaterstromen te scheiden, mits de afvoerdynamiek van de beek daarmee niet negatief wordt beïnvloed. Voor het herstel van de grondwaterkwaliteit is in de intrekgebieden beëindiging of vermindering van de bemesting noodzakelijk.

Inrichting
Beekdallandschappen zijn bij uitstek afhankelijk van een goede hydrologische samenhang op landschapsschaal. Het is zaak de inrichting van beekdallandschappen vooral op landschapsschaal te bezien. Vanuit dat perspectief is het mogelijk om ook voor onderdelen van de beekdallandschappen goed afgewogen doelen te formuleren gericht op het herstel van het functioneren van het hele beekdalsysteem.

In het ruimtelijk beleid is het van belang in te zetten op de ‘juiste' stroomgebieden, dus stroomgebieden die kansrijk zijn voor herstel op landschapsschaal. Als het beekherstel onderdeel is van een inrichtings- of herinrichtingsproject, is het noodzakelijk eerst uit te zoeken of we met een natuurlijke beek te maken hebben en hoe de beek zich verhoudt met andere hersteldoelen in het beekdal. De oorspronkelijke geomorfologische kenmerken verdienen te worden gerespecteerd. Het is van belang te begrijpen hoe het hydrologische systeem in elkaar zit, hoe de beek daarin functioneert of vroeger functioneerde. Bovendien is kennis nodig over de voor natuurherstel vereiste grond- en oppervlaktewaterkwaliteit voordat overgegaan wordt tot uitvoering van inrichtingsprojecten.

Mogelijk is sprake van een grensoverschrijdende opgave omdat bovenstroomse delen in België of in Duitsland liggen. Uiteraard is van groot belang dat consensus over de doelen van de herstelprojecten wordt bereikt in de vele gevallen dat ook andere maatschappelijke functies dan natuur aan de orde zijn.

Met bijdragen van:
Henk Beije, juni 2006.

Namens OBN-deskundigenteam beekdallandschap, Renée Bekker, juli 2007.

| Bedreigingen en Beheeropgaven | Regulier beheer | Herstelbeheer en Inrichting |

 

Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein Zoeken in de
infobladen

(U gaat naar de
website van
Groen Kennisnet)
Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein
Homepage
Home | Colofon | Print pagina
Zoek binnen deze website